Als zzp'er bouw je geen pensioen op via een werkgever, dus moet je het zelf regelen. Tot voor kort was de fiscale ruimte daarvoor karig: je mocht maar 13,3% van je winst boven de AOW-franchise fiscaal aftrekbaar wegzetten voor je pensioen. Door de Wet toekomst pensioenen is dat percentage verdrievoudigd naar 30%. Voor veel zelfstandigen betekent dat duizenden euro's extra ruimte om belastingvrij te sparen voor later, en de meeste zzp'ers weten nog niet eens dat het is veranderd.
Wat er precies is gewijzigd
De jaarruimte is het bedrag dat je per jaar fiscaal voordelig mag inleggen op een lijfrente of pensioenrekening. Voorheen kon je 13,3% van je premiegrondslag (je winst minus de AOW-franchise van ruim 19.000 euro) aftrekken. Sinds de invoering van de Wet toekomst pensioenen ligt dat percentage op 30%, met terugwerkende kracht vanaf 2023. In 2026 is het maximum vastgesteld op 35.589 euro per jaar. Verdien je als zzp'er 60.000 euro winst, dan gaat het al snel om een paar duizend euro extra ruimte die je nu wél mag aftrekken en voorheen niet.
Het is geen verplichting, het is een mogelijkheid. Je bepaalt zelf of en hoeveel je inlegt. Maar hoe langer je wacht, hoe minder rendement je jaren van beleggen of banksparen nog kunnen opleveren.
Bouw je via een deeltijdbaan ook al pensioen op bij een werkgever, dan wordt je jaarruimte gecorrigeerd met de zogeheten factor A: het bedrag aan pensioen dat je dat jaar al hebt opgebouwd. Die factor vind je op je Uniform Pensioenoverzicht (UPO), dat je jaarlijks van je pensioenuitvoerder krijgt. Werk je volledig als zzp'er zonder werkgeverspensioen, dan hoef je met die correctie geen rekening te houden en pak je de volle 30%.
Wat het concreet oplevert
Reken het even mee. Stel, je premiegrondslag (winst minus franchise) is 40.000 euro. Dan is je jaarruimte 30% daarvan, dus 12.000 euro. Leg je dat bedrag in op een erkende lijfrenterekening, dan trek je het volledig af in je aangifte inkomstenbelasting. Afhankelijk van je inkomen kan dat tot 49,5% belastingvoordeel opleveren. Bij een inleg van 12.000 euro betaal je dan effectief een paar duizend euro minder belasting, terwijl het bedrag gewoon voor je blijft groeien tot je pensioendatum.
Het verschil met vroeger is groot. Bij de oude 13,3% zou diezelfde premiegrondslag van 40.000 euro maar 5.320 euro jaarruimte opleveren. Je hebt nu dus meer dan twee keer zoveel ruimte om fiscaal voordelig te sparen. Dat is precies waar veel zzp'ers hun financiële achterstand op werknemers met een pensioenregeling kunnen inlopen.
Oude jaren alsnog inhalen via reserveringsruimte
Heb je in eerdere jaren niks of te weinig ingelegd? Dan ben je niet per se te laat. Via de reserveringsruimte mag je onbenutte jaarruimte van de afgelopen tien jaar alsnog inhalen, met een maximum van 42.753 euro in 2026. Dat maakt een inhaalslag voor wie pas op zijn veertigste of vijftigste serieus met pensioen bezig gaat een stuk realistischer dan voorheen, toen je maar zeven jaar mocht terugkijken.
De volgorde is simpel: eerst gebruik je je jaarruimte van dit jaar, daarna pas de reserveringsruimte van vorige jaren. De Belastingdienst heeft op zijn site een officieel rekenhulpmiddel staan waarmee je, met je aangifte en je pensioenopgave van vorig jaar bij de hand, precies uitrekent hoeveel ruimte je hebt. Dat is even puzzelen, maar het scheelt je een boekhouder die er ook zo weer een uur mee bezig is.
Waar zet je het geld dan op
Twee opties zijn fiscaal toegestaan: een lijfrenterekening bij een bank of vermogensbeheerder, of een lijfrenteverzekering. Bij banksparen kies je zelf of je spaart of belegt, met bijbehorend risico en rendement. Bij een verzekering ligt vaak meer vast, maar heb je ook minder omkijken. Belangrijk is dat het geld daarna vaststaat tot je pensioenleeftijd; het is geen spaarpotje waar je tussentijds nog bij kunt. Vergelijk aanbieders op kosten, want die verschillen flink en vreten op lange termijn aan je rendement.
Wat níét werkt: geld op je gewone spaarrekening zetten met het idee "dit is voor later". Daar geldt geen belastingvoordeel voor. Het fiscale voordeel van de jaarruimte krijg je alleen als het geld op een erkend pensioenproduct staat.
Dit is het moment om je pensioenpotje serieus te nemen
De meeste zzp'ers stellen pensioen jarenlang uit, simpelweg omdat er geen werkgever is die het automatisch voor je regelt. Nu de jaarruimte meer dan verdubbeld is, is het financieel gezien een van de goedkoopste momenten om te beginnen: elke euro die je nu inlegt, levert zowel belastingvoordeel op als jarenlang rendement. Reken je jaarruimte uit, kijk wat een lijfrenterekening bij een paar aanbieders aan kosten rekent, en zet in elk geval een deel van je winst dit jaar nog opzij. Later ben je jezelf dankbaar dat je niet wachtte tot je zestigste om erover na te denken.
Wil je eerst je salaris op orde krijgen voordat je aan pensioen begint te denken? Lees dan ook onze tips om eindelijk een beter salaris te onderhandelen. En met de nieuwe transparantieregels wordt dat gesprek trouwens makkelijker, want je baas mag zijn loonstrategie straks niet meer verzwijgen.
Meer weten over de exacte berekening? Gebruik het officiële rekenhulpmiddel van de Belastingdienst, of lees de uitleg van de Consumentenbond over de lijfrenteaftrek.