Als je zzp'er bent, hoorde je het de afgelopen jaren vast wel voorbijkomen: er komt een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering aan. Geen keuze meer, gewoon premie betalen, net als bij een auto. Alleen gebeurt er intussen iets opvallends: het plan staat alweer stil. De Raad van State zette er in december 2025 een flinke rem op, en begin 2026 is nog altijd onduidelijk wanneer, of zelfs of, de wet er komt.
Voor wie als zelfstandige werkt, is dat relevant. Niet omdat je morgen premie gaat betalen, maar omdat de onzekerheid je dwingt om zelf na te denken over wat er gebeurt als je een jaar niet kunt werken.
Wat de verplichte AOV precies zou inhouden
Het wetsvoorstel heet de Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen, afgekort Baz. Minister Mariëlle Paul stuurde het in september 2025 naar de Raad van State, nadat eerdere versies al waren aangepast op kritiek. De premie staat in dat voorstel op 5,4 procent van de winst, met een maximum van ongeveer 171 euro bruto per maand. Bij 50.000 euro winst komt dat neer op zo'n 225 euro per maand, becijferde MKB Servicedesk.
Word je arbeidsongeschikt, dan duurt het twee jaar voordat je een uitkering krijgt. Die eerste twee jaar overbrug je zelf, met spaargeld, een broodfonds of een andere oplossing. Daarna krijg je een uitkering op het niveau van het minimumloon, destijds (september 2025) ongeveer 2.300 euro bruto per maand. Minister Paul koos bewust voor die lange wachttijd, om de premie betaalbaar te houden, meldde NOS op basis van een gesprek met zelfstandigen en belangenorganisaties.
Het probleem dat de wet moet oplossen is reëel: van de 1,2 miljoen zzp'ers in Nederland heeft ongeveer 80 procent geen arbeidsongeschiktheidsverzekering, aldus MKB Servicedesk. Vraag je het de belangenorganisatie Vereniging Zelfstandigen Nederland (VZN), dan hoor je een genuanceerder verhaal. Voorzitter Cristel van de Ven noemde het voorstel in een gesprek met NOS "een keuze tussen twee kwaden": ze accepteert de tweejarige wachttijd omdat die de kosten beheersbaar houdt, maar is niet enthousiast. Henk van der Schaft van FNV Zelfstandigen zei tegen NOS dat de verzekering geen vetpot is, maar wel betaalbaarder is geworden dan eerdere versies.
De Raad van State trekt de noodrem
En toen kwam de klap. Op 15 december 2025 adviseerde de Raad van State om het wetsvoorstel niet in deze vorm bij de Tweede Kamer in te dienen. De Afdeling advisering onderschrijft het doel van de wet, maar concludeert dat de combinatie van een relatief lage uitkering en een wachttijd van twee jaar maar beperkt inkomensbescherming biedt aan zelfstandigen.
Praktischer, en misschien nog zwaarder wegend: UWV en de Belastingdienst hebben nu al te weinig capaciteit, vooral voor de sociaal-medische beoordelingen die bij een AOV horen. Volgens de Raad van State is uitvoering onder voorwaarden pas realistisch vanaf 2030. Het kabinet reageerde op 18 maart 2026 met een nader rapport in de Staatscourant, maar begin daarna bleef onduidelijk hoe en wanneer de wet er precies komt. Een nieuw kabinet kan het plan nog altijd schrappen of over een andere boeg gooien, schreef Univé eind maart 2026.
Waarom dit al jaren blijft hangen
Dit is niet de eerste keer dat de verplichte AOV voor zzp'ers vastloopt. De beoogde ingangsdatum schoof al op van 1 juli 2026 naar, als het aan de Raad van State ligt, ten vroegste 2030. Nederland heeft de maatregel overigens wel beloofd aan Brussel, als voorwaarde voor coronasteun uit het Europese herstelfonds. Blijft de wet te lang liggen, dan loopt Den Haag geld mis, een reden waarom het kabinet het plan waarschijnlijk niet zomaar laat verdampen.
Financieel adviseur Janine van Vliet vertelde MKB Servicedesk dat negen van de tien zelfstandigen die zij begeleidt hun financiën bij arbeidsongeschiktheid niet goed geregeld hebben. Ze twijfelt wel of een uitkering op minimumloonniveau genoeg is: de ondernemers die zij spreekt, verdienen doorgaans rond de 3.000 euro netto per maand. Ze noemt het ook opvallend dat directeuren van een bv niet onder de verplichting vallen, terwijl zij financieel een vergelijkbaar risico lopen. Dat soort scheve verhoudingen in het ontwerp zijn precies waarom dit dossier al jaren niet van zijn plek komt.
Wat je nu al kunt regelen, wet of geen wet
Wachten op Den Haag is geen strategie. Een paar dingen die je als zelfstandige nu al kunt doen, los van of en wanneer de Baz er komt:
- Bereken hoeveel je nodig hebt om minimaal een jaar zonder inkomen te overbruggen, en zet dat apart als buffer of beleg het apart van je ondernemingsvermogen.
- Vergelijk een particuliere AOV. Die kan duurder zijn dan de voorgestelde 171 euro per maand, maar dekt vaak sneller en ruimer uit dan de twee jaar wachttijd uit het wetsvoorstel.
- Overweeg een broodfonds als aanvulling, niet als vervanging. Een zelfstandige die NOS sprak, gebruikte er een naast haar eigen verzekering toen ze ziek werd, en noemde die combinatie precies de reden dat ze financieel overeind bleef.
- Houd je zelfstandigenaftrek in de gaten: die daalt van 5.030 euro in 2023 naar 900 euro in 2027, wat je nettowinst (en daarmee je buffer-opbouw) raakt los van de AOV-discussie.
Twijfel je tussen een eenmanszaak en een bv vanwege dit soort verplichtingen? Daar komt meer bij kijken dan alleen een AOV: lees ook ons artikel over de verhoogde pensioenaftrek voor zzp'ers, want ook daar verschuiven de regels. En check wat er in 2027 nog meer verandert aan je nettoloon, want de zelfstandigenaftrek is niet de enige knop die verschuift: dit verandert er in 2027 aan je nettoloon.
Dit betekent het voor jouw planning als zzp'er
Reken er niet op dat de verplichte AOV er dit jaar, of volgend jaar, komt. De Raad van State heeft het wetsvoorstel feitelijk teruggestuurd naar de tekentafel, en zowel UWV als de Belastingdienst geven zelf aan dat ze het pas rond 2030 kunnen uitvoeren. Tegelijk verdwijnt het probleem niet: tachtig procent van de zzp'ers staat nog altijd zonder vangnet, en dat risico loop je vandaag al, niet pas als de wet ooit ingaat. Wie overweegt om fulltime zelfstandige te blijven, doet er goed aan nu zelf een regeling te treffen, in plaats van te wachten op een wet die al jaren onderweg is en nog altijd geen aankomst heeft.